Sorular
- 1. Refik Halit Karay'ın "Eskici" adlı hikâyesindeki olay örgüsünü (serim, düğüm, çözüm) ana hatlarıyla açıklayınız.
- 2. "Eskici" hikâyesindeki Hasan karakterinin fiziksel ve ruhsal özelliklerini metinden örneklerle belirtiniz.
- 3. "Eskici" hikâyesinde kullanılan anlatıcı türünü ve bakış açısını belirleyiniz. Bu bakış açısının olayları aktarmadaki etkisini açıklayınız.
- 4. Falih Rıfkı Atay'ın "Bizim Akdeniz'den" adlı gezi yazısında Antalya hangi yönleriyle (coğrafi, sosyal, kültürel vb.) tanıtılmıştır? Metinden örnek veriniz.
- 5. "Bizim Akdeniz'den" metninde yazarın kullandığı anlatım biçimlerinden (betimleyici, açıklayıcı vb.) ikisini bularak metinden örnek cümlelerle gösteriniz.
- 6. Gezi yazısı türünün genel özelliklerinden üç tanesini "Bizim Akdeniz'den" metninden hareketle yazınız.
-
Daşdun yine deli gönül7. Yukarıdaki Yunus Emre'ye ait dörtlükte kullanılan kafiye ve redifleri bularak türlerini yazınız.
Sular gibi çağlar mısın?
Akdun yine kanlu yaşum
Yollarumı bağlar mısın? - 8. Şiirde ahenk unsurlarından olan "ölçü" nedir? Hece ölçüsü ve serbest ölçüyü kısaca tanımlayınız.
- 9. Olay hikâyesi (Maupassant tarzı) ile durum hikâyesinin (Çehov tarzı) temel farklarını açıklayınız. "Eskici" hikayesi hangi türe daha yakındır? Neden?
- 10. İnfografik metin nedir? Hangi amaçlarla kullanılır ve hangi unsurları içerebilir?.
Cevap Anahtarı
1. Soru
Serim: Hasan'ın anne ve babasını kaybetmesi ve Filistin'e halasının yanına gönderilmesi. Düğüm: Hasan'ın yeni ortamına alışamaması, dilini konuşamayıp suskunlaşması, eskici ile karşılaşması ve onunla Türkçe konuşarak açılması. Çözüm: Eskicinin işini bitirip gitmesi ve Hasan'ın tekrar yalnız kalarak ağlaması.
2. Soru
Fiziksel: Beş yaşında, peltek konuşan, sonrasında entari, ceket, takke giyen, saçları ortadan kesilmiş. Ruhsal: Başlangıçta şirin ve eğlenceli, sonra durgun, içine kapanık, vatan hasreti çeken, Türkçe konuşunca açılan, duygusal (eskici gidince ağlayan).
3. Soru
Anlatıcı: Üçüncü tekil kişi anlatıcı. Bakış Açısı: Hâkim (İlahi) bakış açısı. Anlatıcı, Hasan'ın iç dünyasını, duygularını, düşüncelerini (durgunlaşması, suskunluğu, korkusu, sevinci, üzüntüsü) bilir ve okuyucuya aktarır. Bu, okurun Hasan'la empati kurmasını kolaylaştırır.
4. Soru
Yazar, Antalya'yı coğrafi konumu (Torosların eteğinde, körfezi, ovası, düdenleri), doğal güzellikleri (portakal, limon bahçeleri, düşer sular, Erenkuş burnu manzarası), iklimi (güneş ve su cenneti), tarihi (eski kale surları) ve şehirleşme potansiyeli (yeni Antalya, Gazi parkı, imar hareketleri) gibi yönleriyle tanıtmıştır. Örnek: "Antalya ilk tarasanın ucundan görünür.", "Dağlardan inen sular... alt ovada tekrar çıkıp, Antalya bahçelerine dağıldıktan sonra..."
5. Soru
Betimleyici Anlatım: "Sağda, körfezi çeviren büyük dağ yığını 3000 metre ve bulutlar üstünden engin Akdeniz'e bakıyor." (Görsel detaylar verilir) Açıklayıcı Anlatım: "İstanbul ve hinterlandı, İzmir ve hinterlandı, Mersin ve hinterlandı gibi, Antalya ve hinterlandı zengin ve büyük bir mıntıkadır. Burası vaktiyle Afyon ve Konya'nın limanı idi." (Bilgi verilir)
6. Soru
1. Gezip görülen yerlerin ilgi çekici özellikleri (coğrafya, doğa, şehirleşme) anlatılır. 2. Yazarın kişisel gözlemleri ve izlenimleri (eseflenmesi, kıyı yolunu beğenmesi) aktarılır. 3. Okuyucuda o yeri görme isteği uyandırılır ("Türk Riviyera'sının temellerini atacaktır").
7. Soru
"-ar mısın?" ekleri: Yazılış ve görevleri aynı olduğu için rediftir.
"çağl-" ve "bağl-" köklerindeki "-ağl" sesleri: Üç ses benzediği için zengin kafiyedir.
8. Soru
Ölçü: Şiirde dizelerin hece sayısı veya hecelerin ses değeri (uzunluk-kısalık) bakımından denkliğine dayanan ahenk unsurudur. Hece Ölçüsü: Dizelerdeki hece sayılarının eşitliğine dayanır. Serbest Ölçü: Dizelerde hece sayısı veya ses değeri bakımından belirli bir kurala uyulmayan ölçüdür.
9. Soru
Olay Hikâyesi: Merak unsurunu ön planda tutar, olay örgüsüne (serim-düğüm-çözüm) dayanır ve genellikle şaşırtıcı bir sonla biter. Durum Hikâyesi: Olaydan çok hayatın bir kesitini, bir anını, atmosferi veya karakterin duygu durumunu anlatır, belirli bir sonucu olmayabilir. "Eskici" hikayesi, Hasan'ın yaşadığı duygu değişimleri, yalnızlığı ve vatan hasreti gibi durumları öne çıkardığı, belirgin bir olaydan çok bir atmosfer sunduğu için durum hikâyesine daha yakındır.
10. Soru
İnfografik Metin: Bilgi ve grafik kelimelerinin birleşiminden oluşur; bilgiyi, veriyi veya konuyu görsel olarak çekici ve anlaşılır bir şekilde sunma yöntemidir. Amacı: Karmaşık bilgileri basitleştirmek, okunurluğu artırmak, akılda kalıcılığı sağlamak. Unsurları: Metinler, grafikler, haritalar, çizelgeler, ikonlar, resimler, akış şemaları gibi görsel ve metinsel ögeleri içerebilir.